Skip to main content

Class 9 Science Chapter 5 Notes & Question Answer in Assamese | জীৱৰ মৌলিক একক (ASSEB / SEBA)

Class 9 Science: Chapter 5 - জীৱৰ মৌলিক একক ASSEB, NCERT আৰু CBSE ৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী | HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ 1. Concept Notes (গোটেই অধ্যায়ৰ মূল কথা) 1.1 জীৱবিলাক কিহৰ গঠিত? (What are Living Organisms Made Up of?) — Page 58-60 পৃষ্ঠা নং: 58-60 📌 ঐতিহাসিক পৃষ্ঠভূমি: ৰবাৰ্ট হক এটুকুৰা কক (Cork) ৰ পাতল ছেদ পৰীক্ষা কৰি মৌমোহৰ নিচিনা কিছুমান কোঠালি দেখি পাইছিল। কক হৈছে গছৰ বাকলিৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা এিবধ উপাদান। সেইয়া আছিল 1665 খ্ৰীষ্টাব্দ। এটা দিন, দিনদুনীয়া ৰবাৰ্ট হক নিজে সাজি উলিওৱা অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়ত এই পৰ্যবেক্ষণবোৰ কৰিছিল। ৰবাৰ্ট হকে সেই কোঠালিবোৰক "Cell" বুলি আখ্যা দিছিল। লেটিনশব্দ— "Cell" ৰ অৰ্থ হ'ল সৰু সৰু কোঠালি। এই পৰ্যবেক্ষণটো দেখাত তাৎপৰ্যবিহীন যেন লাগিছিলও বিজ্ঞানইতিহাসতই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা। এই পৰ্যবেক্ষণবোৰে জীৱৰ দেহ যে কিছুমান পৃথক পৃথক এককৰ দ্বাৰা গঠিত তাক কোনো এজনে পোন প্ৰথমে সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হ'ল। সেই দিন ধৰি জীৱবিজ্ঞান বিষয়ত বৰ্তমানলৈকে তেনে একক বিলাকক "কোষ" বুলি অভিহিত কৰি অহা হৈছে। ...

Class 10 Science Chapter 9 Assamese Medium | বংশগতি আৰু ক্ৰমবিকাশ Question Answer 2026

Class 10 Science: Chapter 9 - বংশগতি আৰু ক্ৰমবিকাশ

ASSEB, NCERT আৰু CBSE ৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী | HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ

📌 অধ্যায়ৰ পৰিচয়: আগৰ অধ্যায়ত আমি অযৌন আৰু যৌন প্ৰজননৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছোঁ। যৌন প্ৰজননত নতুন জীৱ সৃষ্টি হওঁতে পিতৃ-মাতৃৰ পৰা কিছু কিছু চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য সন্তানলৈ প্ৰবাহিত হয়। এই অধ্যায়ত আমি বংশগতিৰ নিয়ম, ভিন্নতাৰ গুৰুত্ব, মেণ্ডেলৰ পৰীক্ষা, লিংগ নিৰ্ধাৰণ, ক্ৰমবিকাশ (Evolution), জীৱাশ্ম, সমসংস্থ আৰু সমবৃত্তিক অংগ আদিৰ বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰিম।

পৃষ্ঠা নং: 143

1. Concept Notes (গোটেই অধ্যায়ৰ মূল কথা)

1.1 প্ৰজনন কালত একত্ৰীকৰণ হোৱা বৈসাদৃশ্যতা বা প্ৰকৰণ (Accumulation of Variation during Reproduction) — Page 143

পৃষ্ঠা নং: 143

ভিন্নতা (Variation): এটা প্ৰজন্মৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ বংশানুক্ৰমিকভাৱে প্ৰবাহিত হোৱা চাৰিত্ৰবিলাক পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মত আগৰ প্ৰজন্মৰ জীৱবিলাকৰ দৰে দেখাত একে লাগিছিল যদিও সুক্ষ্মভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে কিছুমান পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয়। এই পাৰ্থক্যবোৰকেই ভিন্নতা বা বৈসাদৃশ্যতা বোলা হয়।
ভিন্নতাৰ ক্ৰমবিকাশ: যদি এটা প্ৰজন্মৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ ভিন্নতা সঞ্চিত হৈ থাকে, তেন্তে সময়ৰ লগে লগে জীৱবিলাকৰ মাজত ডাঙৰ পাৰ্থক্য দেখা দিয়ে। এইদৰে ধাৰাবাহিকভাৱে এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ সৃষ্টি হোৱা ভিন্নতাই ক্ৰমবিকাশৰ মূল ভেটি।
বহুকোষী জীৱৰ ক্ষেত্ৰত: ভিন্নতাৰ সৃষ্টি এককোষী জীৱৰ তুলনাত বহুকোষী জীৱত বেছি হয়। কাৰণ বহুকোষী জীৱই যৌন প্ৰজননৰ জৰিয়তে বংশবৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াত পিতৃ-মাতৃ দুজনৰে জনন কোষ সংযোগ হয়।

1.2 বংশগতি (Heredity) — Page 143

পৃষ্ঠা নং: 143

বংশগতি (Heredity): প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত এটা জীৱৰ পৰা আন এটা জীৱৰ সৃষ্টি হওঁতে জীৱৰ বিভিন্ন চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আৰু চৰিত্ৰ বংশানুক্ৰমে প্ৰবাহিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক বংশগতি বোলা হয়।
বংশগতিৰ নিয়ম: বংশগতিৰ নিয়মসমূহে এনে প্ৰক্ৰিয়া নিৰ্ধাৰণ কৰে যাৰদ্বাৰা বিংশতি চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আৰু চৰিত্ৰ বংশানুক্ৰমে প্ৰবাহিত হয়।

1.3 চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহ (Inherited Traits) — Page 143-144

পৃষ্ঠা নং: 143-144

চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য (Traits): জীৱৰ ৰূপ, আকৃতি, ৰং, স্বভাৱ আদিৰ দৰে লক্ষণসমূহক চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য বোলা হয়। এইবিলাক পিতৃ-মাতৃৰ পৰা সন্তানলৈ বংশানুক্ৰমিকভাৱে প্ৰবাহিত হয়।
কাণৰ লিতৰ চৰিত্ৰ: মানুহৰ কাণৰ লিত কিছুমানৰ মূৰৰ লগত সংলগ্ন থাকে আৰু কিছুমানৰ মুক্ত থাকে। এই দুটা চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য মানুহৰ মাজত দেখা পোৱা যায়।

1.4 মেণ্ডেলৰ অৱদান (Mendel's Contribution) — Page 144-146

পৃষ্ঠা নং: 144-146

গ্ৰেগৰ জোহান মেণ্ডেল (Gregor Johann Mendel): মটৰ মাহৰ গছত পৰীক্ষা চলাই বংশগতিৰ নিয়ম আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁক "বংশগতি বিজ্ঞানৰ জনক" বুলি কোৱা হয়।
মেণ্ডেলৰ পৰীক্ষা: মেণ্ডেলে বিশুদ্ধ ওখ (TT) আৰু বিশুদ্ধ চাপৰ (tt) মটৰ মাহ গছৰ মাজত সংকৰণ ঘটাইছিল।
  • F₁ জনু (প্ৰথম অপত্য জনু): সকলো গছ ওখ হৈছিল (Tt)। ইয়াত ওখ চৰিত্ৰ প্ৰভাৱী (Dominant)।
  • F₂ জনু (দ্বিতীয় অপত্য জনু): F₁ ৰ মাজত স্ব-পৰাগযোগ ঘটালে ওখ আৰু চাপৰ গছৰ অনুপাত 3:1 পোৱা যায়।
প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ (Dominant Trait): F₁ জনুত প্ৰকাশ পোৱা চৰিত্ৰক প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ বোলা হয় (যেনে— ওখ গছ)। ইয়াক T (Capital Letter) ৰে সূচোৱা হয়।
অপ্ৰভাৱী চৰিত্ৰ (Recessive Trait): F₁ জনুত প্ৰকাশ নোপোৱা চৰিত্ৰক অপ্ৰভাৱী চৰিত্ৰ বোলা হয় (যেনে— চাপৰ গছ)। ইয়াক t (Small Letter) ৰে সূচোৱা হয়।
স্বতন্ত্ৰ বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহ (Independent Inheritance): মেণ্ডেলে ওখ গছ-ঘূৰণীয়া বীজ আৰু চাপৰ গছ-সোতোঁৰা বীজৰ মাজত সংকৰণ ঘটি F₂ জনুত নতুন সংযুক্তি (যেনে— ওখ গছ-সোতোঁৰা বীজ আৰু চাপৰ গছ-ঘূৰণীয়া বীজ) পাইছিল। ইয়াৰ পৰা প্ৰমাণিত হয় যে চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যবিলাক স্বতন্ত্ৰভাৱে বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহিত হয়।

1.5 চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যবিলাক কেনেকৈ প্ৰকাশ কৰে? (How do Traits get Expressed?) — Page 146

পৃষ্ঠা নং: 146

জিন (Gene): DNA ৰ যি অংশই এটা প্ৰ'টিন সংশ্লেষণৰ নিৰ্দেশনা দিয়ে, সেই অংশটোক জিন বোলা হয়। জিনে চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
জিনৰ কাৰ্য:
  • জিনে প্ৰ'টিন সংশ্লেষণৰ নিৰ্দেশনা দিয়ে।
  • প্ৰ'টিনে শৰীৰৰ গঠন আৰু কাৰ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
  • উদাহৰণস্বৰূপে, উদ্ভিদৰ উচ্চতা এটা নিৰ্দিষ্ট সঞ্জীৱনী পদাৰ্থ (Hormone) ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই হৰম'নৰ পৰিমাণ জিনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

1.6 লিংগ নিৰ্ধাৰণ (Sex Determination) — Page 147

পৃষ্ঠা নং: 147

লিংগ ক্ৰম'জম (Sex Chromosome): মানুহৰ 23 যোৰ (46 ডাল) ক্ৰম'জম থাকে। ইয়াৰে 22 যোৰ দেহ গঠনকাৰী (Autosome) আৰু এযোৰ লিংগ নিৰ্ণায়ক ক্ৰম'জম।
লিংগলিংগ নিৰ্ণায়ক ক্ৰম'জম
পুৰুষXY
মহিলাXX
লিংগ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়া:
  • মহিলাৰ ডিম্বাণুত সদায় X ক্ৰম'জম থাকে।
  • পুৰুষৰ শুক্ৰাণুত X বা Y ক্ৰম'জম থাকিব পাৰে।
  • যদি X শুক্ৰাণুৱে X ডিম্বাণুৰ সৈতে মিলন ঘটায় → XX → ছোৱালী সন্তান।
  • যদি Y শুক্ৰাণুৱে X ডিম্বাণুৰ সৈতে মিলন ঘটায় → XY → ল'ৰা সন্তান।
গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা: সন্তানৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ পিতৃৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। মাতৃ নহয়। কাৰণ মাতৃয়ে সদায় X ক্ৰম'জমহে প্ৰদান কৰে।

1.7 ক্ৰমবিকাশ (Evolution) — Page 148

পৃষ্ঠা নং: 148

ক্ৰমবিকাশ (Evolution): সময়ৰ লগে লগে জীৱবিলাকৰ মাজত হোৱা ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনক ক্ৰমবিকাশ বোলা হয়। এই পৰিৱৰ্তন প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি চলি থাকে।
প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন (Natural Selection): প্ৰকৃতিয়ে যিবোৰ জীৱক জীয়াই থাকিবলৈ অনুকূল বৈশিষ্ট্য থাকে সেইবোৰক নিৰ্বাচন কৰে আৰু যিবোৰৰ অনুকূল বৈশিষ্ট্য নাই সেইবোৰ লুপ্ত হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন বোলা হয়।
ভিন্নতাৰ ভূমিকা: কোনো প্ৰজাতিত সৃষ্টি হোৱা ভিন্নতাই জীৱক জীয়াই থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে। যিবোৰ জীৱৰ অনুকূল ভিন্নতা থাকে সেইবোৰে পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাই জীয়াই থাকিব পাৰে।

1.8 আৰ্জিত আৰু বংশানুক্ৰমিক চৰিত্ৰ (Acquired and Inherited Traits) — Page 148

পৃষ্ঠা নং: 148

বংশানুক্ৰমিক চৰিত্ৰ (Inherited Traits): যিবোৰ চৰিত্ৰ পিতৃ-মাতৃৰ পৰা জনন কোষৰ জৰিয়তে সন্তানলৈ প্ৰবাহিত হয়, সেইবোৰক বংশানুক্ৰমিক চৰিত্ৰ বোলা হয়। যেনে— চকুৰ ৰং, উচ্চতা, ছালৰ ৰং।
আৰ্জিত চৰিত্ৰ (Acquired Traits): জীৱই জীৱনকালত অভিজ্ঞতা, পৰিৱেশ বা অনুশীলনৰ জৰিয়তে যিবোৰ চৰিত্ৰ অৰ্জন কৰে, সেইবোৰক আৰ্জিত চৰিত্ৰ বোলা হয়। যেনে— সাঁতোৰাৰ দক্ষতা, ব্যায়ামৰ জৰিয়তে পেশী বৃদ্ধি।
আৰ্জিত চৰিত্ৰ কিয় বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহিত নহয়? আৰ্জিত চৰিত্ৰবোৰ দৈহিক কলাত হোৱা পৰিৱৰ্তন। এই পৰিৱৰ্তনবোৰ জনন কোষৰ DNA লৈ গতি নকৰে। সেয়েহে আৰ্জিত চৰিত্ৰবোৰ সন্তানলৈ প্ৰবাহিত নহয়।

1.9 প্ৰজাতিকৰণ (Speciation) — Page 150

পৃষ্ঠা নং: 150

প্ৰজাতিকৰণ (Speciation): পূৰ্বতে থকা প্ৰজাতিৰ পৰা নতুন প্ৰজাতিৰ সৃষ্টি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰজাতিকৰণ বোলা হয়।
প্ৰজাতিকৰণৰ কাৰক:
  • ভৌগোলিক পৃথকীকৰণ (Geographical Isolation): নদী, পাহাৰ, সাগৰ আদিৰ দ্বাৰা জনসংখ্যা পৃথক হোৱা।
  • প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন (Natural Selection): পৰিৱেশৰ লগত খাপ খোৱা জীৱ নিৰ্বাচিত হোৱা।
  • জিনীয় পথচ্যুত (Genetic Drift): আকস্মিকভাৱে জিনৰ কম্পনাংক সলনি হোৱা।
  • ভিন্নতা (Variation): প্ৰজননৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা ভিন্নতা।

1.10 বিবৰ্তন আৰু শ্ৰেণীবিভাজন (Evolution and Classification) — Page 151

পৃষ্ঠা নং: 151

শ্ৰেণীবিভাজন (Classification): জীৱসমূহক সিহঁতৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গোটত ভাগ কৰাক শ্ৰেণীবিভাজন বোলা হয়।
বিবৰ্তন আৰু শ্ৰেণীবিভাজনৰ সম্পৰ্ক: যিবিলাক জীৱৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য প্ৰায় একেধৰণৰ, তেনেবোৰ জীৱৰ পূৰ্বপুৰুষ একে বুলি ঠাৱৰ কৰা যায়। সেয়ে শ্ৰেণীবিভাজনত বিবৰ্তনৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত হয়।

1.11 বিবৰ্তনিক সম্পৰ্ক অনুধাৱন (Tracing Evolutionary Relationships) — Page 152

পৃষ্ঠা নং: 152

সমসংস্থ অংগ (Homologous Organs): যিবিলাক অংগৰ উৎপত্তি আৰু মৌলিক গঠন একে কিন্তু কাৰ্য বেলেগ, সেইবোৰক সমসংস্থ অংগ বোলা হয়। যেনে— মানুহৰ হাত, চৰাইৰ ডেউকা, বাদুলিৰ ডেউকা, তিমিৰ ফ্লিপাৰ।
সমবৃত্তিক অংগ (Analogous Organs): যিবিলাক অংগৰ উৎপত্তি আৰু গঠন বেলেগ কিন্তু কাৰ্য একে, সেইবোৰক সমবৃত্তিক অংগ বোলা হয়। যেনে— চৰাইৰ ডেউকা আৰু পখিলাৰ পাখি।

1.12 জীৱাশ্ম (Fossils) — Page 152-153

পৃষ্ঠা নং: 152-153

জীৱাশ্ম (Fossils): ভূপৃষ্ঠৰ গভীৰ শিলাস্তৰত সোমাই থকা জীৱদেহৰ অৱশিষ্ট বা জীৱবোৰে এৰি থৈ যোৱা সাঁচক জীৱাশ্ম বোলা হয়।
জীৱাশ্মৰ পৰা জানিব পৰা তথ্য:
  • জীৱাশ্মই বিবৰ্তনৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।
  • জীৱাশ্মৰ বয়সৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন যুগত জীৱৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে বুলি জানিব পাৰি।
  • গভীৰ স্তৰত পোৱা জীৱাশ্ম পৃষ্ঠৰ ওচৰত পোৱা জীৱাশ্মতকৈ পুৰণি।

1.13 বিবৰ্তনৰ পৰ্যায় (Evolution by Stages) — Page 154

পৃষ্ঠা নং: 154

জটিল অংগৰ বিবৰ্তন: চকুৰ দৰে জটিল অংগ পুৰুষানুক্ৰমে লাহে লাহে সৃষ্টি হৈছে। প্লেনেৰিয়া (চেপেটা কৃমি) ৰ দৰে সৰল জীৱত একেবাৰে সৰল চকু থাকে যিয়ে কেৱল পোহৰ অনুভৱ কৰিব পাৰে।
অভিযোজন (Adaptation): জীৱই পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাই নিজৰ শৰীৰৰ গঠন বা কাৰ্য সলনি কৰাক অভিযোজন বোলা হয়। উদাহৰণ— পেংগুইনৰ ডেউকা সাঁতোৰাৰ বাবে, চৰাইৰ ডেউকা উৰণৰ বাবে।

1.14 মানুহৰ বিবৰ্তন (Human Evolution) — Page 157

পৃষ্ঠা নং: 157

মানুহৰ বিবৰ্তন: মানুহৰ বিবৰ্তনৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে— খনন কাৰ্য (Excavating), সময় নিৰূপণ (Time Dating), জীৱাশ্ম অধ্যয়ন (Studying Fossils), DNA সূত্ৰ নিৰ্ণয় (Determining DNA Sequence)।
মানৱ প্ৰজাতি: সকলো মানুহ একে প্ৰজাতিৰ (Homo Sapiens) অন্তৰ্ভুক্ত। মানুহৰ বিবৰ্তন আফ্ৰিকাত আৰম্ভ হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তাৰ পিছত মানুহ বিভিন্ন মহাদেশলৈ বিয়পি পৰিছিল।

2. পাঠ্যপুথিৰ ভিতৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (In-Text Questions)

Page 143 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 143

প্ৰশ্ন ১: যদি অযৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰে বংশ বিস্তাৰ কৰা কোনো এটা প্ৰজাতিৰ জনসংখ্যাৰ "A" চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ পৰিমাণ 10% আৰু সেই একে জনসংখ্যাৰ মাজত "B" চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ পৰিমাণ 60% হয় তেন্তে কোনটো চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আগতীয়াকৈ উৎপত্তি হৈছিল?
উত্তৰ: 'B' চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আগতীয়াকৈ উৎপত্তি হৈছিল। কাৰণ 'B' ৰ পৰিমাণ (60%) 'A' ৰ পৰিমাণ (10%) তকৈ বেছি। যি চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আগতীয়াকৈ উৎপত্তি হয়, সেইবোৰ জনসংখ্যাত বেছি পৰিমাণে বিয়পি পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
প্ৰশ্ন ২: এটা প্ৰজাতিত সৃষ্টি হোৱা বৈসাদৃশ্যতাৰ চৰিত্ৰবিলাকে কেনেকৈ জীৱই বৰ্তাই ৰাখে?
উত্তৰ: এটা প্ৰজাতিত সৃষ্টি হোৱা বৈসাদৃশ্যতাৰ চৰিত্ৰবিলাকে জীৱই বৰ্তাই ৰখাত সহায় কৰে কাৰণ—
  • বিভিন্ন বৈসাদৃশ্যই জীৱক বিভিন্ন পৰিৱেশত জীয়াই থাকিবলৈ সুবিধা দিয়ে।
  • কিছুমান জীৱৰ অনুকূল বৈশিষ্ট্য থাকিলে সেইবোৰে প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচনত টিকি থাকিব পাৰে।
  • পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তন হ'লেও কিছুমান জীৱৰ বৈসাদৃশ্যৰ বাবে জীয়াই থাকিব পাৰে।

Page 147 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 147

প্ৰশ্ন ১: মেণ্ডেলে তেখেতৰ পৰীক্ষাৰ যোগেদি বংশানুক্ৰমিকভাৱে প্ৰবাহিত চৰিত্ৰবিলাকৰ কোনটো প্ৰভাৱী (Dominant) আৰু কোনটো অপ্ৰভাৱী (Recessive) তাক কেনেকৈ নিৰ্ণয় কৰিছিল?
উত্তৰ: মেণ্ডেলে বিশুদ্ধ ওখ (TT) আৰু বিশুদ্ধ চাপৰ (tt) মটৰ মাহ গছৰ মাজত সংকৰণ পৰীক্ষা চলাইছিল। তেওঁ প্ৰথম অপত্য জনু (F₁) ত আটাইবোৰ মটৰ মাহ গছ ওখ চৰিত্ৰৰ পাইছিল। এই F₁ জনুৰ মাজত সংকৰণ ঘটোৱাত দ্বিতীয় অপত্য জনু (F₂) ত ওখ গছৰ লগতে এক চতুৰ্থাংশ চাপৰ গছো পাইছিল। ইয়ে প্ৰমাণ কৰে যে F₁ ত ওখ আৰু চাপৰ দুয়োটা গুণেই আছিল যদিও কেৱল ওখ গুণটোহে প্ৰকাশ পাইছিল। গতিকে, F₁ ত প্ৰকাশ পোৱা ওখ গুণটোক প্ৰভাৱী আৰু F₁ ত প্ৰকাশ নোপোৱা চাপৰ গুণটোক অপ্ৰভাৱী বুলি নিৰ্ণয় কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: মেণ্ডেলে তেখেতৰ পৰীক্ষাৰ যোগেদি বংশানুক্ৰমিকভাৱে প্ৰবাহিত চৰিত্ৰবিলাক স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰবাহিত হয় বুলি কেনেকৈ নিৰ্ণয় কৰিছিল?
উত্তৰ: মেণ্ডেলে মটৰ মাহ গছৰ দুটা বিপৰীতধৰ্মী চৰিত্ৰ— ওখ গছ-ঘূৰণীয়া বীজ আৰু চাপৰ গছ-সোতোঁৰা বীজৰ মাজত সংকৰণ ঘটাইছিল। প্ৰথম অপত্য জনু (F₁) ত তেওঁ আটাইবোৰ গছেই প্ৰভাৱী চৰিত্ৰৰ (ওখ গছ-ঘূৰণীয়া বীজ) পাইছিল। কিন্তু দ্বিতীয় অপত্য জনু (F₂) ত দেখা পাইছিল যে ওখ গছ-সোতোঁৰা বীজ আৰু চাপৰ গছ-ঘূৰণীয়া বীজৰ গছ পোৱাৰ লগতে কিছুমান নতুন গুণ সম্পন্ন গছো পাইছিল। ইয়াৰ পৰা মেণ্ডেলে বুজিব পাৰিছিল যে বংশানুক্ৰমিকভাৱে প্ৰবাহিত চৰিত্ৰবিলাক স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰবাহিত হয়।
প্ৰশ্ন ৩: 'A' গ্ৰুপৰ তেজৰ এজন মানুহে "O" গ্ৰুপৰ মানুহক বিয়া কৰিলে আৰু তেখেতসকলৰ ছোৱালীৰ তেজৰ গ্ৰুপ হ'ল "O"। এই তথ্যৰ পৰা তোমালোকে "A" আৰু "O" তেজৰ গ্ৰুপৰ কোনটো প্ৰভাৱী তাক ঠাৱৰ কৰিব পাৰিবানে? যদি পাৰা কেনেকৈ আৰু যদি নোৱাৰা কিয় নোৱাৰা?
উত্তৰ: এই তথ্যৰ পৰা "A" আৰু "O" তেজৰ গ্ৰুপৰ কোনটো প্ৰভাৱী তাক ঠাৱৰ কৰিব নোৱাৰি। কাৰণ ইয়াত আধৰুৱা তথ্যহে দিয়া হৈছে। যদি 'A' প্ৰভাৱী হয়, তেন্তে পিতৃৰ জিন'টাইপ AA বা AO হ'ব পাৰে। কিন্তু ছোৱালীৰ "O" হ'বলৈ হ'লে পিতৃ-মাতৃ দুয়োৰে পৰা O জিন পাব লাগিব। ইয়াৰ পৰা "A" প্ৰভাৱী নে "O" প্ৰভাৱী তাক নিশ্চিতভাৱে কোৱা নাযায়। অধিক তথ্যৰ প্ৰয়োজন।
প্ৰশ্ন ৪: মানুহৰ সন্তানৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ কিদৰে কৰা হয়?
উত্তৰ: মানুহৰ 23 যোৰ (46 ডাল) ক্ৰম'জম থাকে। ইয়াৰে 22 যোৰ দেহ গঠনকাৰী আৰু এযোৰ লিংগ নিৰ্ণায়ক ক্ৰম'জম। পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ নিৰ্ণায়ক ক্ৰম'জমযোৰ হ'ল XY আৰু মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত XX। প্ৰজননৰ সময়ত পুৰুষৰ শুক্ৰাণু গৈ মহিলাৰ ডিম্বাণুৰ লগত মিলিত হওঁতে যদি পুৰুষৰ X ক্ৰম'জম মহিলাৰ X ক্ৰম'জমৰ লগত মিলিত হয় তেন্তে XX যোজন কোষ সৃষ্টি হয়। আকৌ পুৰুষৰ Y ক্ৰম'জম যদি মহিলাৰ X ক্ৰম'জমৰ লগত মিলিত হয় তেন্তে XY যোজন কোষ সৃষ্টি হয়। XX যোজন কোষ বিকশিত হ'লে ছোৱালী সন্তান আৰু XY যোজন কোষ বিকশিত হ'লে ল'ৰা সন্তান জন্ম হয়। এনেদৰেই মানুহৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ নিৰ্ধাৰিত হয়।

Page 150 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 150

প্ৰশ্ন ১: কি কি প্ৰকাৰে কোনো এটা জীৱৰ নিৰ্দিষ্ট এটা চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য তাৰ জনসংখ্যাত ক্ৰমাগতভাৱে বাঢ়ি যায়?
উত্তৰ: কোনো এটা জীৱৰ নিৰ্দিষ্ট চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য এটা তাৰ জনসংখ্যাত ক্ৰমাগতভাৱে বাঢ়ি যোৱাৰ প্ৰকাৰসমূহ হ'ল—
  • প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন: যেতিয়া এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্যই জীৱক জীয়াই থাকিবলৈ আৰু বংশবৃদ্ধি কৰিবলৈ সুবিধা দিয়ে।
  • জিনীয় পথচ্যুত (Genetic Drift): যেতিয়া আকস্মিকভাৱে জিনৰ কম্পনাংক সলনি হয়।
  • ভিন্নতা: প্ৰজননৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা ভিন্নতা।
  • পৰিৱেশৰ কাৰক: পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগত খাপ খোৱা জীৱৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি হয়।
প্ৰশ্ন ২: জীৱৰ জীৱন কালত আৰ্জিত চৰিত্ৰবিলাকৰ তাৰ সতি সন্ততিলৈ কিয় বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহ নঘটে?
উত্তৰ: জীৱই জীৱন কালত আৰ্জিত চৰিত্ৰবিলাক সাধাৰণতে সাংগঠনিক আৰু আচৰণগত হয় যিবোৰ পৰিৱেশ, ৰোগ, ব্যৱহাৰ বা অনুশীলনজনিত কাৰণত হয়। দৈহিক কলাত হোৱা চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যবোৰ জনন কোষৰ DNA লৈ গতি নকৰে। এনে চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যবোৰ জীৱৰ মৃত্যুৰ লগে লগে নষ্ট হয়। সেইবাবে আৰ্জিত চৰিত্ৰবোৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ প্ৰবাহিত নহয়।
প্ৰশ্ন ৩: বংশগতি বিজ্ঞানৰ দিশৰ পৰা জীৱিত বাঘৰ সংখ্যা ক্ৰমে হ্ৰাস পাই গৈ থকাটো কিয় চিন্তিত বিষয় বুলি ভাবা?
উত্তৰ: বাঘৰ সংখ্যা হ্ৰাস হোৱাৰ কাৰণ হ'ল এনে প্ৰজাতিৰ কিছুসংখ্যক জীৱৰ মাজত ক্ৰমাগতভাৱে ঘটি থকা প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে চৰিত্ৰসমূহৰ গুণগত মানৰ হ্ৰাস হয়। ফলত পৰিৱেশৰ লগত খাপ খাই ইহঁতে জীয়াই থকাৰ ক্ষমতা হেৰুৱায়। তদুপৰি জীৱবিধ জীয়াই থাকি বংশবৃদ্ধি কৰি থাকিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা প্ৰকৰণৰ অভাৱ ঘটে। কমসংখ্যক বাঘ চিকাৰীৰ পৰা বাচি থকাটো এটা চিন্তাৰ বিষয়। এটা সময়ত এই প্ৰজাতিৰ জিন চিৰদিনৰ বাবে শেষ হৈ যাব। এই জিনৰ অভাৱত এই প্ৰজাতিৰ প্ৰাণী পৃথিৱীৰ পৰা বিলুপ্তি ঘটিব।

Page 151 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 151

প্ৰশ্ন ১: নতুন এটা প্ৰজাতিৰ উৎপত্তিৰ কাৰণে কি কি উপাদানে অৰিহণা যোগায়?
উত্তৰ: নতুন এটা প্ৰজাতি সৃষ্টিত অৰিহণা যোগোৱা উপাদানসমূহ হ'ল—
  • প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন (Natural Selection)
  • জিনীয় পথচ্যুত (Genetic Drift)
  • পাৰিপাৰ্শ্বিক পৰিৱৰ্তন (Environmental Change)
  • ভিন্নতা (Variation)
  • ভৌগোলিক পৃথকীকৰণ (Geographical Isolation)
প্ৰশ্ন ২: স্ব-পৰাগযোগ ঘটা উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিকৰণৰ বাবে ভৌগোলিকভাৱে পৃথকীকৰণ হৈ থকা অৱস্থাটো প্ৰধান কাৰক হ'ব পাৰেনে? যদি পাৰে কিয় পাৰে আৰু যদি নোৱাৰে কিয় নোৱাৰে?
উত্তৰ: কাৰক হ'ব নোৱাৰে। কাৰণ এই প্ৰক্ৰিয়াত এটা জীৱই আন এটা জীৱৰ ওপৰত প্ৰজননৰ বাবে নিৰ্ভৰশীল নহয়। স্ব-পৰাগযোগ ঘটা উদ্ভিদে নিজৰ পৰাগ ৰেণুৰ দ্বাৰাই প্ৰজনন কৰে। সেয়ে ভৌগোলিক পৃথকীকৰণে ইহঁতৰ প্ৰজাতিকৰণত বিশেষ প্ৰভাৱ নেপেলায়।
প্ৰশ্ন ৩: অযৌন প্ৰক্ৰিয়াৰে বংশ বিস্তাৰ কৰা জীৱৰ মাজত প্ৰজাতিকৰণৰ বাবে ভৌগোলিকভাৱে পৃথকীকৰণ হৈ থকা অৱস্থাত প্ৰধান কাৰক হ'ব পাৰেনে? যদি পাৰে কিয় পাৰে আৰু যদি নোৱাৰে কিয় নোৱাৰে?
উত্তৰ: নোৱাৰে। অযৌন প্ৰজননকাৰী জীৱৰ মাজত জিনৰ পুনৰবিন্যাস নহয়। সেইবাবে সিহঁতৰ মাজত প্ৰকৰণ হ'লে সেইবোৰ সকলো পিছৰ জীৱবোৰৰ মাজত বিস্তাৰিত হৈ পৰে। ভৌগোলিকভাৱে পৃথকীকৰণ হৈ থকা অৱস্থাত যৌন প্ৰজননকাৰী জীৱৰহে প্ৰজাতিকৰণ হ'ব পাৰে। অযৌন প্ৰজননকাৰী জীৱৰ ক্ষেত্ৰত নহয়।

Page 156 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 156

প্ৰশ্ন ১: দুটা প্ৰজাতিৰ মাজত বিবৰ্তন সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য এটাৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: সমৰূপী অংগ, অনুৰূপ অংগ আৰু অৱশিষ্ট অংগই প্ৰজাতিসমূহৰ মাজত বিৱৰ্তনৰ সম্পৰ্ক চিনাক্ত কৰাত সহায় কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে— মানুহৰ হাত, চৰাইৰ ডেউকা, বাদুলিৰ ডেউকা, তিমিৰ ফ্লিপাৰ আদি সমসংস্থ অংগ। এইবোৰৰ উৎপত্তি আৰু গঠন একে কিন্তু কাৰ্য বেলেগ।
প্ৰশ্ন ২: পখিলাৰ পাখি আৰু বাদুলিৰ ডেউকাক সমসংস্থ অংগ বুলি ক'ব পাৰোনে? কিয় পাৰি বা কিয় নোৱাৰি?
উত্তৰ: পখিলাৰ পাখি আৰু বাদুলিৰ ডেউকাক সমসংস্থ অংগ বুলি ক'ব নোৱাৰি। এইবোৰ সমবৃত্তিক অংগহে। কাৰণ পখিলাৰ পাখি আৰু বাদুলিৰ ডেউকাৰ কাৰ্য একে হ'লেও ইহঁতৰ গঠন বেলেগ বেলেগ। বাদুলিৰ ডেউকা হাড়েৰে গঠিত কিন্তু পখিলাৰ পাখি হাড়েৰে গঠিত নহয়।
প্ৰশ্ন ৩: জীৱাশ্মসমূহ কি? বিবৰ্তন সম্পৰ্কে জীৱাশ্মসমূহে আমাক কি কয়?
উত্তৰ: ভূপৃষ্ঠৰ গভীৰ শিলাস্তৰত সোমাই থকা জীৱদেহৰ অৱশিষ্ট বা জীৱবোৰে এৰি থৈ যোৱা সাঁচক জীৱাশ্ম বোলে। জীৱাশ্মবোৰে বিৱৰ্তনৰ স্বাক্ষৰ বহন কৰে। জীৱাশ্মবোৰৰ বয়সৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন যুগত যে জীৱৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে তাক ঠাৱৰ কৰিব পাৰি আৰু জীৱৰ ক্ৰমবিকাশ অতি সহজে অনুমান কৰিব পাৰি।

Page 158 — প্ৰশ্নাৱলী

পৃষ্ঠা নং: 158

প্ৰশ্ন ১: বিভিন্ন মানুহৰ আকৃতি, বৰণ আৰু অবয়ব ভিন্ন যদিও একেটা প্ৰজাতিত অন্তৰ্ভুক্ত কিয়?
উত্তৰ: পৰিৱেশৰ সৈতে জিনৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে মানুহৰ চেহেৰা বেলেগ বেলেগ হয়, যাৰ ফলত ইহঁতৰ চেহেৰাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। কিন্তু মানুহে যৌন প্ৰক্ৰিয়াৰে বংশবিস্তাৰ কৰে আৰু সকলো মানুহৰ জিনীয় সংগঠন একে। সেইবাবে বিভিন্ন মানুহৰ আকৃতি, বৰণ আৰু অবয়ব ভিন্ন যদিও একেটা প্ৰজাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।
প্ৰশ্ন ২: বেক্টেৰিয়া, মকৰা, মাছ আৰু চিম্পাঞ্জীৰ ভিতৰত কোন প্ৰজাতিৰ জীৱৰ দেহৰ গঠন বিবৰ্তনৰ দিশত অতি উচ্চস্তৰৰ? কিয় উচ্চ স্তৰৰ?
উত্তৰ: বিৱৰ্তনৰ দিশত বেক্টেৰিয়া, মকৰা, মাছ আৰু চিম্পাঞ্জীৰ ভিতৰত আটাইকেইটাকে উচ্চস্তৰৰ বুলি ক'ব পাৰো। বিৱৰ্তনে কোনো এক জীৱৰ দৈহিক গঠনত জটিলতা আনিব পাৰে। সেয়ে প্ৰশ্নত উল্লেখিত আটাইবোৰ জীৱৰে দেহৰ আৰ্হি ভাল বুলি ক'ব লাগিব। কাৰণ সিহঁতে এই দৈহিক আৰ্হিৰ দ্বাৰাই নিজৰ নিজৰ পৰিৱেশত ভালদৰে জীয়াই থকাৰ সক্ষমতা ৰাখে।

3. অনুশীলনীৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ (Exercise) — ALL 12 QUESTIONS

পৃষ্ঠা নং: 159

প্ৰশ্ন ১: মেণ্ডেলৰ পৰীক্ষা মতে মটৰ মাহৰ ওখ গছৰ সৈতে বেঙুনীয়া ফুল আৰু চাপৰ গছৰ সৈতে বগা ফুল, এই দুই জোপাৰ মাজত সংকৰণ ঘটোৱা হ'ল। উৎপাদিত গছবোৰ বেঙুনীয়া ফুল হ'ল যদিও আধা সংখ্যক মটৰ মাহৰ গছ চাপৰ হ'ল। ইয়াৰ অভাসত পৈতৃক পুৰুষৰ মটৰ মাহ গছ জোপাৰ তলৰ কোনটো জিনীয় সংযুক্তি (Genetic Make Up) বৰ্ণনা কৰিব পৰা হ'ব? (a) TTWW (b) TTww (c) TtWW (d) TtWw
উত্তৰ: (c) TtWW
ব্যাখ্যা: যিহেতু F₁ জনুত বেঙুনীয়া ফুল পোৱা গৈছে, সেয়ে বেঙুনীয়া ৰং প্ৰভাৱী। ওখ গছৰ সৈতে চাপৰ গছৰ সংকৰণত আধা সংখ্যক চাপৰ গছ পোৱা গৈছে, সেয়ে উচ্চতাৰ ক্ষেত্ৰত হেটেৰ'জাইগাছ (Tt)। ফুলৰ ৰং একে হোৱাৰ বাবে WW বা Ww। গতিকে জিনীয় সংযুক্তি TtWW।
প্ৰশ্ন ২: সমসংস্থ অংগৰ এটা উদাহৰণ হ'ল— (a) আমাৰ বাহু আৰু কুকুৰৰ আগ ঠেং (b) আমাৰ দাঁত আৰু হাতীৰ দাঁত (c) আলু আৰু ঘাঁহৰ শিপা (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰ: (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
ব্যাখ্যা: আমাৰ বাহু আৰু কুকুৰৰ আগ ঠেং, আমাৰ দাঁত আৰু হাতীৰ দাঁত, আলু আৰু ঘাঁহৰ শিপা—এই সকলোবোৰ সমসংস্থ অংগৰ উদাহৰণ।
প্ৰশ্ন ৩: বিবৰ্তনৰ লগত তলৰ কোনটো সাধাৰণভাৱে জড়িত— (a) এজন চীনা স্কুলীয়া ছাত্ৰ (b) এটা চিম্পাঞ্জী (c) এটা মকৰা (d) এটা বেক্টেৰিয়া
উত্তৰ: (b) এটা চিম্পাঞ্জী
ব্যাখ্যা: চিম্পাঞ্জী মানুহৰ ওচৰ সম্পৰ্কীয় জীৱ। মানুহ আৰু চিম্পাঞ্জীৰ বিবৰ্তনিক সম্পৰ্ক আছে।
প্ৰশ্ন ৪: এটা অধ্যয়নৰ পৰা দেখা গ'ল যে পাতল বৰণৰ চকুৰ ল'ৰা-ছোৱালীৰ মাক-দেউতাকৰ চকুৰ বৰণও পাতল ৰঙৰ হয়। ইয়াৰ ভিত্তিত চকুৰ পাতল ৰঙটো প্ৰভাৱী নে অপ্ৰভাৱী চৰিত্ৰ সেইবিষয়ে মতামত দিব পাৰিমনে? যদি পাৰি কিয় আৰু যদি নোৱাৰি কিয়?
উত্তৰ: পাৰি। পাতল ৰঙৰ চকু প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ। কাৰণ যদি পিতৃ-মাতৃ দুয়োৰে চকু পাতল ৰঙৰ হয় আৰু সন্তানৰ চকুও পাতল ৰঙৰ হয়, তেন্তে ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে পাতল ৰঙৰ চৰিত্ৰটো প্ৰভাৱী। অপ্ৰভাৱী হ'লে পিতৃ-মাতৃৰ পৰা প্ৰকাশ নোপোৱাকৈ থাকিলহেঁতেন।
প্ৰশ্ন ৫: বিবৰ্তন আৰু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধ্যয়ন কেনেকৈ পৰস্পৰে পৰস্পৰৰ লগত সংযোগ হৈ আছে?
উত্তৰ: বিৱৰ্তন হৈছে জীৱৰ প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন তথা জিনীয় পৰিৱৰ্তন আদিৰ ফলত বহুকেইটা প্ৰজন্মৰ মাজেদি পাৰ হৈ যোৱা জীৱ এটাৰ চাৰিত্ৰিক পৰিৱৰ্তন। শ্ৰেণীবিভাজন মূলত জীৱৰ মৌলিক চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা কিছুমান ভাগ। যিবিলাক জীৱৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য প্ৰায় একেধৰণৰ, তেনেবোৰ জীৱৰ পূৰ্বপুৰুষ একে বুলি ঠাৱৰ কৰা যায়। এইদৰে বিবৰ্তন আৰু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধ্যয়ন পৰস্পৰ সংযোগ হৈ আছে।
প্ৰশ্ন ৬: উদাহৰণসহ সমসংস্থ আৰু সমবৃত্তিক অংগৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ:
  • সমসংস্থ অংগ: যিবিলাক অংগৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰায় একে, কিন্তু কাৰ্যৰ ফালৰপৰা ভিন্ন তেনেবোৰ অংগক সমসংস্থ অংগ বোলে। যেনে— ভেকুলীৰ আগ ঠেং, চৰাইৰ ডেউকা, বাদুলিৰ ডেউকা, বান্দৰৰ আগ ঠেং, মানুহৰ হাত।
  • সমবৃত্তিক অংগ: যিবোৰ অংগৰ উৎপত্তি আৰু গঠন বেলেগ হ'লেও সেইবোৰে একে কাৰ্য সমাধা কৰে সেইবোৰ অংগক সমবৃত্তিক অংগ বোলে। যেনে— চৰাইৰ ডেউকা, পখিলাৰ পাখি।
প্ৰশ্ন ৭: কুকুৰৰ ৰঙবিলাকৰ প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এটা প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰা।
উত্তৰ: এটা ৰঙা মতা কুকুৰ আৰু এটা বগা মাইকী কুকুৰৰ মাজত মিলন ঘটাবলৈ দিয়া হ'ল। এতিয়া পোৱালীবোৰৰ ৰং মন কৰা হ'ল। যদি পোৱালী ৰঙা ৰঙৰ হয় তেন্তে বগা ৰং সাপেক্ষে ৰঙা ৰং প্ৰভাৱী হ'ব। যদি পোৱালীবোৰ বগা হয় তেন্তে বগা ৰং প্ৰভাৱী হ'ব। এই পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ৮: বিবৰ্তন প্ৰক্ৰিয়াত জীৱাশ্মৰ গুৰুত্ব সম্বন্ধে ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰ: গেছীয় শিলাভৰৰ মাজত জীৱাশ্ম পোৱা যায়। জীৱাশ্মবোৰে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অতীতৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। জীৱাশ্মবোৰৰ বয়সৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন যুগত যে জীৱৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে তাক জানিব পাৰি আৰু জীৱৰ ক্ৰমবিকাশ অতি সহজে অনুমান কৰিব পাৰি। ডেটিং পদ্ধতিৰে জীৱাশ্মৰ বয়স নিৰূপণ কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ৯: কি স্বাক্ষ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অজৈৱিক পদাৰ্থৰ পৰা জীৱ উৎপত্তি হৈছে বুলি ভাবিব পাৰি?
উত্তৰ: পৃথিৱীত জীৱৰ জন্ম সৰল অজৈব অণুৰ পৰাই আৰম্ভ হৈ পিছৰ জীৱনত প্ৰয়োজনীয় জৈব অণুলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ৰাসায়নিক সংশ্লেষণৰ ফলত আদিম যুগত জীৱ সৃষ্টি হৈছিল। এম'নিয়া, মিথেন আৰু হাইড্ৰ'জেন ছালফাইড পানীত 100°C উষ্ণতাত তাৰ মাজেৰে পোহৰৰ ৰশ্মি পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়াত মিথেন প্ৰায় 15% কাৰ্বনৰ সৰল অণু এমিন' এচিডলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু প্ৰ'টিন অণু গঠন কৰে। ইয়াৰ পৰা প্ৰমাণ কৰিব পাৰি যে জীৱৰ উৎপত্তি অজৈব অণুৰ পৰাই হৈছিল।
প্ৰশ্ন ১০: অযৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াতকৈ যৌন প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা বেছি বিকাশসহ (Viable) ভিন্নতা সৃষ্টি হয় কেনেকৈ ব্যাখ্যা কৰা? ই বিবৰ্তনত কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰ: প্ৰকৰণ অযৌন প্ৰজননতকৈ যৌন প্ৰজননত বেছি পৰিলক্ষিত হয়। অযৌন প্ৰজননতকৈ যৌন প্ৰজননত বেছি বিকাশসহ ভিন্নতা সৃষ্টি হয়। এনে প্ৰজননত অপত্য জনু সৃষ্টি কৰিব পৰা দুটা জীৱৰ প্ৰয়োজন হয়। এই অপত্য জনুই পিতৃ-মাতৃৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য লাভ কৰে। অযৌন প্ৰজননত মাত্ৰ এটা জীৱইহে অংশগ্ৰহণ কৰে। ইয়াত যি প্ৰকৰণৰ সৃষ্টি হয় সেয়া DNA ৰ প্ৰতিলিপিকৰণৰ ফলতহে।

বিবৰ্তনত প্ৰভাৱ:
  • পৰিৱেশৰ সৈতে জীৱক খাপ খুৱাই ৰখাত সহায় কৰে।
  • প্ৰজাতিবিধৰ জীয়াই থকাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে।
  • নতুন প্ৰজাতি সৃষ্টিত সহায় কৰে।
প্ৰশ্ন ১১: কেনেকৈ পিতৃপুৰুষ আৰু মাতৃ পুৰুষ সমান জিনীয় অৱদান অপত্যজনুলৈ হস্তান্তৰ কৰে?
উত্তৰ: মানুহৰ সকলোবোৰ ক্ৰম'জম যোৰ লাগি নাথাকে। ইয়াৰ প্ৰায়বোৰ ক্ৰম'জমেই মাতৃ আৰু পিতৃ দেহৰ পৰা অহা। মানুহৰ ক্ষেত্ৰত 23 যোৰ ক্ৰম'জম থাকে। যাৰে আধা মাতৃ আৰু আধা পিতৃ দেহৰ পৰা অহা। এইবোৰৰ ভিতৰত এযোৰ যৌন ক্ৰম'জম থাকে যিয়ে সম্পূৰ্ণ যোৰ গঠন নকৰে। মিলনৰ সময়ত শুক্ৰাণু আৰু ডিম্বাণুৰ মিলনত অপত্য কোষৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াত পিতৃ আৰু মাতৃ দেহৰ পৰা 23 যোৰকৈ ক্ৰম'জম আহে। এইদৰে পিতৃ-মাতৃয়ে সমান জিনীয় অৱদান অপত্যজনুলৈ হস্তান্তৰ কৰে।
প্ৰশ্ন ১২: "কোনো এটা প্ৰজাতিৰ জীৱক ভিন্নতাইহে আবাদীত জীয়াই থাকিবৰ বাবে সুবিধা কৰি তুলে"। এই উক্তিৰ সৈতে একমতনে? যদি হয় কিয় আৰু যদি নহয় কিয়?
উত্তৰ: এই উক্তিৰ সৈতে একমত। কাৰণ প্ৰকৰণৰ দ্বাৰা জীৱই ইয়াৰ পাৰ্শ্বৱৰ্তী পৰিৱেশৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই চলিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যিবোৰ বেক্টেৰিয়াই প্ৰকৰণৰ জৰিয়তে তাপ প্ৰতিৰোধী ক্ষমতা সৃষ্টি কৰে সেইবোৰে অতি বেছি তাপতো জীয়াই থাকিব পাৰে। গতিকে জীৱই জীয়াই থাকিবলৈ হ'লে ভিন্নতাই যথেষ্ট সহায় কৰে।

4. HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ প্ৰশ্নোত্তৰ (অসম ব'ৰ্ড)

🎯 HSLC উচ্চ সম্ভাৱনীয় প্ৰশ্ন (অসম ব'ৰ্ডত সঘনাই অহা)
প্ৰশ্ন ১: বংশগতি কি?
উত্তৰ: প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত এটা জীৱৰ পৰা আন এটা জীৱৰ সৃষ্টি হওঁতে জীৱৰ বিভিন্ন চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য আৰু চৰিত্ৰ বংশানুক্ৰমে প্ৰবাহিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক বংশগতি বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ২: প্ৰভাৱী আৰু অপ্ৰভাৱী চৰিত্ৰ কি?
উত্তৰ: F₁ জনুত প্ৰকাশ পোৱা চৰিত্ৰক প্ৰভাৱী চৰিত্ৰ বোলা হয়। F₁ জনুত প্ৰকাশ নোপোৱা চৰিত্ৰক অপ্ৰভাৱী চৰিত্ৰ বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: লিংগ নিৰ্ধাৰণ কেনেকৈ হয়?
উত্তৰ: মানুহৰ পুৰুষৰ XY আৰু মহিলাৰ XX লিংগ ক্ৰম'জম থাকে। সন্তানৰ লিংগ পিতৃৰ X বা Y ক্ৰম'জমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। X+X=XX (ছোৱালী) আৰু X+Y=XY (ল'ৰা)।
প্ৰশ্ন ৪: সমসংস্থ আৰু সমবৃত্তিক অংগৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰ: সমসংস্থ অংগৰ উৎপত্তি আৰু গঠন একে কিন্তু কাৰ্য বেলেগ। সমবৃত্তিক অংগৰ উৎপত্তি আৰু গঠন বেলেগ কিন্তু কাৰ্য একে।
প্ৰশ্ন ৫: জীৱাশ্ম কি?
উত্তৰ: ভূপৃষ্ঠৰ গভীৰ শিলাস্তৰত সোমাই থকা জীৱদেহৰ অৱশিষ্ট বা জীৱবোৰে এৰি থৈ যোৱা সাঁচক জীৱাশ্ম বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৬: আৰ্জিত চৰিত্ৰ কিয় বংশানুক্ৰমিক প্ৰবাহিত নহয়?
উত্তৰ: আৰ্জিত চৰিত্ৰবোৰ দৈহিক কলাত হোৱা পৰিৱৰ্তন। এই পৰিৱৰ্তনবোৰ জনন কোষৰ DNA লৈ গতি নকৰে। সেয়েহে আৰ্জিত চৰিত্ৰবোৰ সন্তানলৈ প্ৰবাহিত নহয়।
প্ৰশ্ন ৭: প্ৰজাতিকৰণৰ কাৰকসমূহ লিখা।
উত্তৰ: প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন, জিনীয় পথচ্যুত, ভৌগোলিক পৃথকীকৰণ, ভিন্নতা।

5. বস্তুনিষ্ঠ প্ৰশ্ন (MCQs)

১। মেণ্ডেলে বংশগতিৰ পৰীক্ষা কাৰ ওপৰত চলাইছিল?

(A) মটৰ মাহ (B) মটৰ মাহৰ গছ (C) ধান (D) গম

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) মটৰ মাহৰ গছ — মেণ্ডেলে মটৰ মাহৰ গছত পৰীক্ষা চলাইছিল।

২। পুৰুষৰ লিংগ ক্ৰম'জম কি?

(A) XX (B) XY (C) YY (D) XO

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) XY — পুৰুষৰ লিংগ ক্ৰম'জম XY।

৩। মহিলাৰ লিংগ ক্ৰম'জম কি?

(A) XX (B) XY (C) YY (D) XO

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (A) XX — মহিলাৰ লিংগ ক্ৰম'জম XX।

৪। F₂ জনুত ওখ আৰু চাপৰ গছৰ অনুপাত কিমান?

(A) 1:1 (B) 2:1 (C) 3:1 (D) 1:3

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (C) 3:1 — F₂ জনুত ওখ আৰু চাপৰ গছৰ অনুপাত 3:1।

৫। সমসংস্থ অংগৰ উদাহৰণ কি?

(A) চৰাইৰ ডেউকা আৰু পখিলাৰ পাখি (B) মানুহৰ হাত আৰু চৰাইৰ ডেউকা (C) মাছৰ ফুল আৰু তিমিৰ ফ্লিপাৰ (D) ওপৰৰ আটাইকেইটা

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) মানুহৰ হাত আৰু চৰাইৰ ডেউকা — এইবোৰৰ উৎপত্তি আৰু গঠন একে কিন্তু কাৰ্য বেলেগ।

৬। সমবৃত্তিক অংগৰ উদাহৰণ কি?

(A) চৰাইৰ ডেউকা আৰু পখিলাৰ পাখি (B) মানুহৰ হাত আৰু চৰাইৰ ডেউকা (C) মাছৰ ফুল আৰু তিমিৰ ফ্লিপাৰ (D) ওপৰৰ আটাইকেইটা

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (A) চৰাইৰ ডেউকা আৰু পখিলাৰ পাখি — এইবোৰৰ কাৰ্য একে কিন্তু গঠন বেলেগ।

৭। মানুহৰ কিমান যোৰ ক্ৰম'জম থাকে?

(A) 20 (B) 21 (C) 22 (D) 23

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (D) 23 — মানুহৰ 23 যোৰ ক্ৰম'জম থাকে।

৮। বংশগতি বিজ্ঞানৰ জনক কোন?

(A) ডাৰউইন (B) মেণ্ডেল (C) লেমাৰ্ক (D) হেলডান

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) মেণ্ডেল — মেণ্ডেলক বংশগতি বিজ্ঞানৰ জনক বুলি কোৱা হয়।

৯। ক্ৰমবিকাশৰ তত্ত্ব কোনে আগবঢ়াইছিল?

(A) মেণ্ডেল (B) ডাৰউইন (C) লেমাৰ্ক (D) হেলডান

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) ডাৰউইন — চাৰ্লছ ডাৰউইনে ক্ৰমবিকাশৰ তত্ত্ব আগবঢ়াইছিল।

১০। জীৱাশ্মই কি সাক্ষ্য দিয়ে?

(A) বংশগতি (B) ক্ৰমবিকাশ (C) লিংগ নিৰ্ধাৰণ (D) ৰোগ

উত্তৰ চাওক

উত্তৰ: (B) ক্ৰমবিকাশ — জীৱাশ্মই ক্ৰমবিকাশৰ সাক্ষ্য দিয়ে।

6. HOTS (উচ্চ চিন্তন দক্ষতাৰ প্ৰশ্ন)

🧠 আপোনাৰ মগজুক প্ৰত্যাহ্বান জনাওক! (HSLC ৰ বাবে সমালোচনাত্মক চিন্তা)
প্ৰশ্ন ১: মেণ্ডেলে যদি ওখ আৰু চাপৰ মটৰ মাহ গছৰ পৰিৱৰ্তে ৰঙা আৰু বগা ফুলৰ গছ লৈ পৰীক্ষা কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে F₂ জনুত কি ফলাফল পোৱা গ'লহেঁতেন?
উত্তৰ: যদি মেণ্ডেলে ৰঙা (প্ৰভাৱী) আৰু বগা (অপ্ৰভাৱী) ফুলৰ গছ লৈ পৰীক্ষা কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে F₁ জনুত সকলো ফুল ৰঙা হ'লহেঁতেন। F₂ জনুত ৰঙা আৰু বগা ফুলৰ অনুপাত 3:1 হ'লহেঁতেন। অৰ্থাৎ 75% ৰঙা আৰু 25% বগা।
প্ৰশ্ন ২: যদি এটা শিশুৱে মাতৃৰ পৰা X ক্ৰম'জম আৰু পিতৃৰ পৰা Y ক্ৰম'জম লাভ কৰে, তেন্তে শিশুটো ল'ৰা হ'ব নে ছোৱালী?
উত্তৰ: শিশুটো ল'ৰা হ'ব। কাৰণ X+Y=XY যোজনে ল'ৰা সন্তান সৃষ্টি কৰে। মাতৃয়ে X ক্ৰম'জম আৰু পিতৃয়ে Y ক্ৰম'জম দিলে XY হয়।
প্ৰশ্ন ৩: যদি কোনো জীৱই যৌন প্ৰজনন নকৰে, তেন্তে ক্ৰমবিকাশৰ হাৰ কিমান হ'ব?
উত্তৰ: যদি কোনো জীৱই যৌন প্ৰজনন নকৰে, তেন্তে ক্ৰমবিকাশৰ হাৰ কম হ'ব। কাৰণ যৌন প্ৰজননত ভিন্নতা বেছি সৃষ্টি হয় আৰু এই ভিন্নতাই ক্ৰমবিকাশৰ মূল চালিকাশক্তি। অযৌন প্ৰজননত ভিন্নতা কম সৃষ্টি হয়।
প্ৰশ্ন ৪: জীৱাশ্মবোৰ কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰ: জীৱাশ্মবোৰে অতীতৰ জীৱৰ বিষয়ে তথ্য দিয়ে। জীৱাশ্মৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰি বিভিন্ন যুগত জীৱৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে বুলি জানিব পাৰি। ইয়াৰ পৰা ক্ৰমবিকাশৰ ধাৰণা স্পষ্ট হয়।
প্ৰশ্ন ৫: মানুহৰ বিৱৰ্তন আফ্ৰিকাত আৰম্ভ হৈছিল বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰ: মানুহৰ বিৱৰ্তন আফ্ৰিকাত আৰম্ভ হৈছিল বুলি কোৱা হয় কাৰণ আফ্ৰিকাত প্ৰাচীনতম মানৱ জীৱাশ্ম পোৱা গৈছে। জিনীয় অধ্যয়নেও দেখুৱায় যে সকলো মানুহৰ পূৰ্বপুৰুষ আফ্ৰিকাৰ।

7. বাস্তৱ জীৱনৰ সৈতে সম্পৰ্ক

🌍 বিজ্ঞানক জীৱনৰ সৈতে সংযোগ কৰা:
  • বংশগতি: সন্তানৰ চকুৰ ৰং, উচ্চতা, ছালৰ ৰং পিতৃ-মাতৃৰ পৰা প্ৰবাহিত হয়।
  • মেণ্ডেলৰ নিয়ম: কৃষিত উন্নত জাতৰ শস্য উৎপাদনত ব্যৱহৃত।
  • লিংগ নিৰ্ধাৰণ: সন্তান ল'ৰা নে ছোৱালী হ'ব সেয়া পিতৃৰ ক্ৰম'জমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
  • জীৱাশ্ম: পৃথিৱীৰ অতীত ইতিহাস জানিবলৈ সহায় কৰে।
  • সমসংস্থ অংগ: জীৱৰ বিৱৰ্তনিক সম্পৰ্ক বুজিবলৈ সহায় কৰে।
  • প্ৰাকৃতিক নিৰ্বাচন: পৰিৱেশৰ লগত খাপ খোৱা জীৱ জীয়াই থাকে।
  • প্ৰজাতিকৰণ: নতুন প্ৰজাতি সৃষ্টি হয়।
  • আৰ্জিত চৰিত্ৰ: ব্যায়ামৰ জৰিয়তে পেশী বৃদ্ধি হয় কিন্তু সন্তানলৈ নাযায়।

Comments

Popular posts from this blog

Class 9 Science Chapter 10 Question Answer in Assamese | মহাকৰ্ষণ (Gravitation)

# Class 9 Science: Chapter 10 - মহাকৰ্ষণ Class 9 Science: Chapter 10 - মহাকৰ্ষণ ASSEB, NCERT আৰু CBSE ৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী | HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ 1. Concept Notes (গোটেই অধ্যায়ৰ মূল কথা) 1.1 মহাকৰ্ষণ (Gravitation) — Page 132-134 পৃষ্ঠা নং: 132-134 📌 ঐতিহাসিক পৃষ্ঠভূমি: আমি জানো যে চন্দ্ৰই পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে ঘূৰে। বস্তু এটা ওপৰলৈ দলিয়াই দিলে ই এক বিশেষ উচ্চতাত উপনীত হয় আৰু তাৰ পিছত তললৈ পৰিবলৈ ধৰে। প্ৰবাদ আছে যে, নিউটন এদিন গছৰ তলত বহি থকাত আপেল এটা সৰি তেওঁৰ গাত পৰিল। তললৈ পৰা আপেলটোৱে নিউটনক ভাবাই তুলিলে। তেওঁ ভাবিবলৈ ধৰিলে— পৃথিৱীয়ে যদি আপেলটো আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে তেন্তে চন্দ্ৰক আকৰ্ষণ কৰিব নোৱাৰিবনে? দুয়োটা ক্ষেত্ৰত আকৰ্ষণী বল একেই হ'বনে? তেওঁ অনুমান কৰিলে যে এই দুয়োটা ক্ষেত্ৰত একে ধৰণৰ বলেই ক্ৰিয়া কৰে। 📖 মহাকৰ্ষণ (Gravitation): বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ প্ৰতিটো বস্তুৱে আন প্ৰতিটো বস্তুক আকৰ্ষণ কৰা বলক মহাকৰ্ষণ বল বোলে। 📖 অভিকেন্দ্ৰিক বল (Centripetal Force): বৃত্তীয় পথত ঘূৰি থকা বস্তু এটাৰ ওপৰত কেন্দ্ৰৰ দিশত ক্ৰিয়াশীল বলক অভিকেন্দ্ৰিক বল বোল...

Class 10 Science Chapter 1 Question Answers, Notes in Assamese | ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু সমীকৰণ | SEBA/ASSEB

Class 10 Science: Chapter 1 - ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু সমীকৰণ ASSEB, NCERT আৰু CBSE ৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী | HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ 📌 অধ্যায়ৰ পৰিচয়: এই অধ্যায়ত আমি ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া চিনাক্ত কৰা, ৰাসায়নিক সমীকৰণ লিখা আৰু সন্তুলিত কৰা, পাঁচ প্ৰকাৰৰ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া (সংযোজন, বিযোজন, অপসৰণ, দ্বিঅপসৰণ, আৰু ৰেডক্স), আৰু দৈনন্দিন জীৱনত জাৰণৰ প্ৰভাৱ (ক্ষয়ীভৱন আৰু কটুতা) সম্পৰ্কে শিকিম। 1. ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু সমীকৰণ (Concept Notes) 1.1 ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া কি? ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াত মূল পদাৰ্থবোৰে (বিক্ৰিয়ক) ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে নতুন গুণবিশিষ্ট নতুন পদাৰ্থ (বিক্ৰিয়াজাত পদাৰ্থ) সৃষ্টি কৰে। ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া হৈছে বুলি আমি কেনেকৈ জানিম? (পৰ্যবেক্ষণ) অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন: যেনে, পানীৰ পৰা ভাপলৈ ৰূপান্তৰ। বৰ্ণ বা ৰং পৰিৱৰ্তন: যেনে, কপাৰ ছালফেট দ্ৰৱত লোৰ গজাল ডুবালে ৰঙচুৱা বাদামী হোৱা। গেছৰ নিৰ্গমন: যেনে, জিংকৰ সৈতে এচিডৰ বিক্ৰিয়াত বুদবুদ ওলোৱা। উষ্ণতাৰ পৰিৱৰ্তন: যেন...

Class 10 Science Chapter 16 Assamese Medium | প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা Question Answer 2026

Class 10 Science: Chapter 16 - প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা ASSEB, NCERT আৰু CBSE ৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী | HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে বিশেষ 📌 অধ্যায়ৰ পৰিচয়: আমি নৱম শ্ৰেণীত মাটি, বায়ু আৰু পানী আদি প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু ইয়াৰ বিভিন্ন উপাংশসমূহ প্ৰকৃতিয়ে কেনেকৈ চক্ৰাকাৰে সবৰবাহ কৰি থাকে তাৰ বিষয়ে শিকি আহিছোঁ। আমাৰ কিছুমান কাৰ্যকলাপৰ কাৰণে কেনেদৰে এই প্ৰাকৃতিক সম্পদবোৰৰ প্ৰদূষণ হয় সেই সম্পৰ্কেও আমি আগৰ পাঠত পঢ়িছোঁ। এই অধ্যায়ত প্ৰাকৃতিক সম্পদবিলাকৰ কিছুমানত বিশেষ মনোযোগ দি সেইবোৰৰ দ্বাৰা আমি কেনেকৈ পৰিৱেশ সংৰক্ষণ কৰিব পাৰোঁ, আৰু আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ যেনে বনাঞ্চলসমূহ, বন্যপ্ৰাণী, পানী, কয়লা আৰু পেট্ৰ'লিয়াম আদিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম। পৃষ্ঠা নং: 271 1. Concept Notes (গোটেই অধ্যায়ৰ মূল কথা) 1.1 আমি আমাৰ সম্পদৰাজিৰ কিয় ব্যৱস্থাপনা কৰিব লাগে? (Why Do We Need to Manage Our Resources?) — Page 271-272 পৃষ্ঠা নং: 271-272 সম্পদৰ প্ৰয়োজনীয়তা: আমি আমাৰ সম্পদৰাজি কিয় সযতনে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে? কাৰণ এই সম্পদৰাজি অসীমিত নহয়। লগতে মানুহৰ জনস্বাস্থ্য উন্নতিৰ কাৰণে জনসং...